Zmiany w obowiązku potrącania długów od 1 maja 2026

Belgijskie ustawodawstwo od dłuższego czasu obejmuje przepisy dotyczące odpowiedzialności w przypadku zlecania prac budowlanych: każdy zleceniodawca lub wykonawca, który zatrudnia (pod)wykonawcę do wykonania prac budowlanych, ponosi odpowiedzialność solidarną za zobowiązania socjalne i/lub podatkowe, które ten (pod)wykonawca ma w momencie zawarcia umowy o wykonawstwo oraz przy każdej płatności faktury. Niemniej jednak, prawidłowe potrącenie kwot z faktur kontrahenta obciążonego zobowiązaniami socjalnymi i/lub podatkowymi oraz przekazanie ich do RSZ i urzędu skarbowego, zwalnia zleceniodawcę lub wykonawcę z odpowiedzialności solidarnej.

Od 1 maja 2026 wchodzi w życie zasadnicza zmiana w zakresie tego obowiązku potrącania. Nowe przepisy rozszerzają istniejący mechanizm, wprowadzając jednocześnie istotne ograniczenie.

Prace na nieruchomościach

Obowiązujące przepisy dotyczące obowiązku potrącania podatku i odpowiedzialności solidarnej dotyczą prac na nieruchomościach, dostaw świeżego betonu, prac objętych zakresem działania Komitetu Parytatywnego usług ochroniarskich i/lub monitoringu oraz prac w sektorze mięsnym.

Prace na nieruchomościach obejmują zasadniczo wszystkie prace, które ze względu na swój charakter dotyczą nieruchomości. Obejmuje to szeroki zakres działań, w tym budowę, renowację, wykończenie, wyposażenie, naprawę, konserwację, czyszczenie i rozbiórkę budynków lub innych konstrukcji nieruchomych, w tym dostawę i natychmiastowy montaż ruchomości, które w ten sposób stają się z natury nieruchomościami (np. zabudowy kuchenne). Obejmuje to również przymocowanie do budynku m.in. instalacji grzewczych, wentylacyjnych, sanitarnych lub elektrycznych, a także dostawę i/lub montaż okładzin ściennych lub wykładzin podłogowych. Z zakresu stosowania wyraźnie wyłączono natomiast szereg czynności z zakresu rolnictwa, ogrodnictwa i leśnictwa.

Belgia zaostrza kontrolę nad długami socjalnymi

Obowiązek potrącania długów socjalnych i podatkowych nie jest nowością. Od dłuższego czasu zleceniodawcy i wykonawcy są zobowiązani do potrącenia części kwoty faktury, jeśli ich (pod)wykonawca ma długi socjalne lub podatkowe, aby uwolnić się od odpowiedzialności solidarnej za te długi swojego (pod)wykonawcy.

Przed każdą płatnością faktury za dane prace należy sprawdzić na stronie checkinhoudingsplicht.be lub, w przypadku przedsiębiorstw zagranicznych i osób samozatrudnionych, za pomocą formularza A1, PDOK (jeśli dotyczy sektora budowlanego) oraz zaświadczenia podatkowego, czy ma zastosowanie obowiązek potrącenia.

Jeśli (pod)wykonawca ma zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne, należy potrącić 35% należnej mu kwoty (bez VAT) i przekazać ją do RSZ/NSSO. Jeśli wykonawca ma również zaległości podatkowe, należy potrącić (maksymalnie) 15% należnej mu kwoty (bez VAT) i przekazać ją do Ministerstwa Finansów.

System ten jest obecnie rozszerzany. Nowe przepisy stanowią, że od 1 maja 2026 należy również uwzględniać długi socjalne w ramach statusu osoby amozatrudnionej. Jeśli samozatrudniony (pod)wykonawca ma takie długi, należy potrącić 15% kwoty faktury (bez VAT) i przekazać ją do RSVZ/NISSE.

Do tej pory skupiano się głównie na zobowiązaniach socjalnych pracodawców. Dzięki temu rozszerzeniu kontrolą objęci zostają teraz również przedsiębiorcy prowadzący działalność na własny rachunek. W praktyce oznacza to, że również samozatrudnieni wykonawcy lub dyrektorzy z zaległymi składkami mogą mieć wpływ na zobowiązania płatnicze swoich zleceniodawców.

Ograniczenie: łączna wysokość potrąceń nie może przekroczyć 50%

Wraz z tym rozszerzeniem ustawa wprowadza również istotne ograniczenie. W przypadku występowania zarówno długów socjalnych, jak i podatkowych, łączna kwota potrącenia z faktury nie może przekraczać 50% kwoty faktury (bez VAT). Oznacza to, że nowy obowiązek potrącania w ramach statusu osoby samozatrudnionej nie ma zastosowania, jeśli istnieje już obowiązek potrącania zarówno na rzecz FOD Finansów (15%), jak i RSZ (35%).

Narzędzia cyfrowe, takie jak checkinhoudingsplicht.be, od 1 maja 2026 r. będą automatycznie uwzględniać ten limit przy obliczaniu potrąceń.

Surowe kary za niestosowanie potrąceń

Niezależnie od odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania socjalne i podatkowe (pod)wykonawcy, obowiązek potrącania nie jest dobrowolną formalnością. W przypadku gdy zleceniodawca, wykonawca lub podwykonawca nie dokona nowego obowiązkowego potrącenia, może zostać nałożona kara administracyjna w wysokości 15% kwoty faktury (bez VAT), do maksymalnej kwoty 10 578,23 EUR (2026). W przypadku istniejącego już obowiązku potrącania na rzecz RSZ/NSSO i Ministerstwa Finansów, kara administracyjna wynosi dwukrotność kwoty, która powinna była zostać potrącona i przekazana.

Ponadto może to spowodować, że firma zostanie oznaczona jako „niezgodna” w oficjalnych systemach kontrolnych, z których korzystają przedsiębiorstwa w celu weryfikacji partnerów.

Perspektywy

Oprócz tych znaczących zmian, które wejdą w życie 1 maja 2026, na rok 2027 zaplanowano również kilka nowości dotyczących RSZ/NSSO. Klasyczne zgłoszenie pracy (30bis) przekształci się w portal CATENA z nowoczesną strukturą, nowymi funkcjami, ulepszonymi możliwościami eksportu i dostępny wyłącznie poprzez zabezpieczony dostęp. Ponadto system CIAW dla prac na nieruchomościach zostanie rozszerzony do CIAO. Takie rozszerzenie miało już miejsce w sektorze usług sprzątających, którego pracownicy muszą samodzielnie rejestrować na miejscu i w czasie rzeczywistym nie tylko rozpoczęcie, ale także zakończenie pracy.

Chcesz wiedzieć, jaki wpływ będą miały na Ciebie powyższe zmiany i jak jako osoba samozatrudniona możesz się do nich przygotować?

Skontaktuj się z nami, nasi specjaliści służą pomocą.