Podatek gminny bez granic: Belgia i dochody transgraniczne

Artykuł ten ukazał się pierwotnie w biuletynie Grensoverschrijdend Werken.

Mieszkasz lub pracujesz w Belgii? W takim razie prawdopodobnie podlegasz belgijskiemu podatkowi gminnemu. Ostatnio podatek ten ponownie wywołał spore poruszenie. Mieszkańcy Belgii, których dochody z pracy podlegają opodatkowaniu w Holandii, są w Belgii objęci dodatkowym podatkiem gminnym od tych holenderskich dochodów. Te belgijskie przepisy zostały niedawno zaskarżone przed holenderskim sądem przez belgijskiego podatnika, chcącego uniknąć tego dodatkowego podatku gminnego.

Ponadto Trybunał Sprawiedliwości wydał orzeczenie w sprawie stosowania podatku gminnego w sytuacji odwrotnej, a mianowicie w przypadku osób niebędących rezydentami Belgii, uzyskujących dochody podlegające opodatkowaniu w Belgii. W orzeczeniu tym Trybunał zgłasza zastrzeżenia co do zgodności belgijskich przepisów podatkowych z zasadą swobodnego przepływu pracowników w Unii Europejskiej. Dla mieszkańców Holandii, którzy uzyskują dochody z pracy w Belgii, orzecznictwo to może stanowić podstawę do (częściowego) zwrotu już pobranego podatku gminnego.

Poniżej przypominamy zasady podatkowe mające zastosowanie w obu kierunkach przepływu pracowników transgranicznych oraz szczegółowo omawiamy konsekwencje najnowszego orzecznictwa.

W pigułce

• Mieszkańcy Belgii uzyskujący dochody z pracy w Holandii nadal podlegają belgijskiemu uzupełniającemu podatkowi gminnemu; orzecznictwo potwierdza ten system.
• Osoby niebędące rezydentami, uzyskujące dochody z pracy w Belgii od belgijskiego pracodawcy, mogą – w zależności od swojej sytuacji i stanowiska belgijskiego urzędu skarbowego – odzyskać nadpłacony podatek gminny na podstawie najnowszego orzecznictwa europejskiego.

Rezydenci Belgii uzyskujący dochody z pracy w Holandii

W przeszłości dochody z pracy pracowników transgranicznych były opodatkowane wyłącznie w państwie ich zamieszkania. Mieszkaniec Belgii pracujący w Holandii płacił zatem jedynie belgijski podatek dochodowy od osób fizycznych od tych holenderskich dochodów. Oprócz tego podatku dochodowego należało również uiścić podatek gminny, dzięki czemu belgijskie gminy przygraniczne, w których mieszkało wielu pracowników transgranicznych, uzyskiwały znaczne dochody.

Sytuacja ta uległa zmianie w 2001 wraz z wejściem w życie nowej belgijsko-holenderskiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Nowa umowa stanowi, że dochody z pracy pracowników transgranicznych podlegają odtąd opodatkowaniu wyłącznie w państwie zatrudnienia. Oznacza to, że mieszkańcy Belgii pracujący w Holandii nie są już zobowiązani do płacenia belgijskiego podatku dochodowego od tych dochodów. Dla belgijskich gmin przygranicznych oznaczało to znaczną utratę dochodów.

Aby zrekompensować tę stratę, do protokołu do umowy dodano specjalny zapis. Na podstawie tego zapisu Belgia może nadal pobierać dodatkowy podatek gminny od dochodów zwolnionych z belgijskiego podatku dochodowego od osób fizycznych. Mieszkańcy Belgii muszą uwzględnić te zagraniczne dochody z działalności zawodowej w swoim belgijskim zeznaniu podatkowym i wystąpić o zwolnienie. Zwolnienie to nie dotyczy jednak podatku gminnego, który jest również pobierany od holenderskich dochodów z działalności zawodowej.

Chociaż przepisy te były często przedmiotem krytyki z powodu rzekomego podwójnego opodatkowania i dyskryminacji, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 lutego 2009 orzekł, że podatek gminny nie jest sprzeczny ze swobodnym przepływem pracowników, nie powoduje podwójnego opodatkowania i nie ma charakteru dyskryminacyjnego.

Również późniejsze orzecznictwo konsekwentnie podąża tą linią. Gdy mowa o dodatkowym podatku gminnym, za każdym razem stosuje się to samo sformułowanie: „Belgia zachowuje prawo do naliczenia podatku gminnego od tych dochodów z działalności zawodowej zwolnionych na zasadzie progresji.”

Belgijscy podatnicy próbowali ostatnio zaskarżyć belgijski podatek gminny przed holenderskim sądem. Sąd w 's-Hertogenbosch orzekł jednak logicznie, że holenderski sąd nie jest uprawniony do rozstrzygania w sprawie belgijskiego podatku gminnego od wynagrodzenia opodatkowanego w Holandii. Kto chce zakwestionować ten podatek, musi to więc zrobić w Belgii.

Wniosek pozostaje więc taki sam we wszystkich sprawach, a belgijski podatek gminny od dochodów z działalności zawodowej podlegających opodatkowaniu w Holandii pozostaje w mocy.

Dla mieszkańców Belgii, którzy uzyskują dochody z działalności zawodowej w Holandii, niezwykle ważne jest, aby dochody te zostały prawidłowo uwzględnione w belgijskiej deklaracji podatku dochodowego od osób fizycznych. Dzięki temu podatek gminny może zostać prawidłowo obliczony, a podatek zapłacony w Holandii może zostać odliczony.

Nierezydenci osiągający dochody podlegające opodatkowaniu w Belgii

Podatek gminny jest zatem podatkiem lokalnym pobieranym przez belgijskie gminy w celu sfinansowania ich działalności. Każda gmina ma prawo samodzielnie ustalać stawkę tego podatku. Mieszkańcy Belgii podlegają stawce obowiązującej w gminie, w której mają miejsce zamieszkania dla celów podatkowych. W związku z tym stawka ta może się znacznie różnić w zależności od oficjalnego miejsca zamieszkania.

Pomimo tego, że oficjalne miejsce zamieszkania osób niebędących rezydentami nie znajduje się w Belgii, podlegają one dodatkowemu podatkowi gminnemu. Jeśli dana osoba na przykład mieszka w Holandii, ale pracuje w Belgii dla belgijskiego pracodawcy, jest opodatkowana według stałej stawki 7%. W niektórych przypadkach ten dodatkowy podatek może prowadzić do wyższego obciążenia podatkowego niż w przypadku rezydentów Belgii, ponieważ wiele belgijskich gmin stosuje stawkę niższą niż 7%. Najbardziej rzucającym się w oczy przykładem jest gmina Knokke-Heist, gdzie podatek gminny wynosi 0 procent.

Przepis ten został zaskarżony do Trybunału Sprawiedliwości ze względu na potencjalną sprzeczność z zasadą swobodnego przepływu pracowników w Unii Europejskiej. Państwo belgijskie broniło swoich przepisów, twierdząc, że mają one na celu zapewnienie równego traktowania rezydentów i nierezydentów. Ustawodawca chciał zapobiec sytuacji, w której belgijscy rezydenci podatkowi – którzy płacą podatek gminny – byliby traktowani inaczej niż osoby niebędące rezydentami. W tym kontekście należało zapewnić, aby osoby niebędące rezydentami wnosiły proporcjonalny wkład w finansowanie zadań leżących w interesie ogólnym. W końcu one również korzystają z belgijskich udogodnień i usług, takich jak infrastruktura, bezpieczeństwo, opieka zdrowotna i obiekty kulturalne.

Trybunał Sprawiedliwości uznał, że równe traktowanie samo w sobie może być uzasadnionym celem. Stwierdził jednak, że obecne przepisy w niektórych przypadkach prowadzą do wyższego obciążenia podatkowego dla osób niebędących rezydentami niż dla rezydentów belgijskich. W takich sytuacjach opodatkowanie nie jest odpowiednie do osiągnięcia zamierzonego celu i wykracza poza to, co jest konieczne. Argument, że zapobiega to odwrotnej dyskryminacji rezydentów, nie wystarcza do uzasadnienia ograniczeń swobodnego przepływu.

Trybunał stwierdził, że swobodny przepływ pracowników stoi w sprzeczności z tym stałym podatkiem gminnym dla osób niebędących rezydentami, jeżeli prowadzi on do wyższego obciążenia podatkowego niż w przypadku rezydentów belgijskich.

Uwaga: W przypadku mieszkańców Holandii uzyskujących dochody z pracy w Belgii, którzy podlegają stałemu podatkowi gminnemu w wysokości 7%, najnowsze orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości może stanowić podstawę do (częściowego) zwrotu tego podatku. Dokładne konsekwencje wyroku nie są jednak jeszcze w pełni jasne, ponieważ nadal czekamy na oficjalne stanowisko belgijskiego urzędu skarbowego.

Zasadniczo w oparciu o ten wyrok możliwe jest wystąpienie o sprostowanie decyzji podatkowych wydanych w ciągu ostatnich pięciu lat. Zalecamy jednak, aby nie podejmować w tej sprawie żadnych kroków, dopóki urząd skarbowy nie ogłosi swojego stanowiska. W ten sposób uniknie się sytuacji, w której wniosek o sprostowanie zostanie odrzucony, a następnie konieczne będzie wystąpienie do sądu w celu uzyskania zwrotu podatku.

Jeśli urząd skarbowy nie zajmie stanowiska przed końcem roku, wskazane jest złożenie wniosku o zwolnienie z urzędu. Zapobiegnie to upłynięciu terminu na złożenie wniosku za dany rok podatkowy w wyniku zbyt długiego oczekiwania.